Ho itokisetsa tlhahlobo ea hau ea libuka e tlamang ka molao

Tlhahlobo ea libuka e tlamang ka molao (statutory audit) e tsamaea hantle ha lirekoto li se li lokile pele bahlahlobi ba fihla. Ho itokisa hantle ho boloka nako ea sehlopha sa hau le ea sa rona. Ho boetse ho fokotsa lipotso tsa ho latela hamorao.

Sengoloa sena se hlalosa seo re se kopang, lebaka leo re se kopang ka lona le kamoo ts'ebetso e atisang ho tsamaea kateng.

Lethathamo la PBC ke eng

PBC e emela "prepared by client", ke hore, "se lokisitsoeng ke moreki". Lethathamo la PBC ke lethathamo la liteishene, litlaleho le litokomane tseo re u kopang ho li lokisa pele mosebetsi oa tlhahlobo o qala. Le lumellanoa nakong ea ho rera, 'me le etsetsoa mokhatlo oa hau ka ho khetheha.

Lethathamo la PBC hangata le kenyeletsa:

• trial balance qetellong ea selemo, le lipalo tsa selemo se fetileng tsa ho bapisa
• lipolelo tsa banka le lipapiso tsa banka tsa khoeli ea ho qetela ea selemo
• rejisetara ea thepa e tsitsitseng, le tse ekelitsoeng le tse rekisitsoeng selemong
• tlhahlobo ea lilemo tsa likoloto tseo u li kolotoang le tseo u li kolotang, li bapisitsoe le ledger
• maqephe a ho bala thepa (stock), moo ho hlokahalang
• litlaleho tsa meputso le lipapiso tsa PAYE
• lipolelo tsa VAT, le lipapiso le libuka tsa thekiso le tsa theko
• litumellano tsa likalimo, lirente le likonteraka tse ling tsa bohlokoa
• metsotso ea likopano tsa boto le tsa bankakarolo
• moralo oa lipolelo tsa lichelete tsa selemo (AFS), haeba le li lokisa ka bo lona

Ntho e 'ngoe le e 'ngoe e na le motho ea ikarabellang ho lona le letsatsi le reriloeng. Haeba ntho e itseng e sa sebetse ho lona, re bolelle. Ngoloana e khuts'oane e boloka nako e telele ea li-email.

Lirekoto tseo u lokelang ho li boloka selemo kaofela

Ho itokisetsa tlhahlobo ho qala nako e telele pele selemo se fela. Mekhoa ena ea thusa:

• Bapisa liakhaonto tsa banka khoeli le khoeli, 'me u boloke lipapiso.
• Boloka li-invoice le lirisiti tsa barekisi e le hore tefo e 'ngoe le e 'ngoe e ka latedisoa.
• Boloka likonteraka tse saenneng le litumello sebakeng se le seng.
• Ngola liqeto tsa boto metsotsong, 'me u e saene.
• Boloka lirekoto tsa meputso, ho kenyeletsa basebetsi ba bacha, ba tlohang le liphetoho tsa meputso.
• Haeba le ngolisitsoe bakeng sa VAT, bolokang lirekoto tsa lona tsa Lekuka 'me le li bapise le libuka tsa lona khoeli le khoeli.

Lirekoto ha li tlameha ho ba pampiring. Lifaele tsa elektroniki tse hlakileng, tse rehiloeng hantle, hangata li bonolo ho sebetsa ka tsona.

Kamoo nako e tsamaeang kateng

Tlhahlobo e 'ngoe le e 'ngoe e fapane, empa boholo ba tsona bo latela mehato e ts'oanang ka kakaretso.

1. Tumellano. Re lumellana ka boholo ba mosebetsi, boikarabello le litefiso lengolong la tumellano (engagement letter).
2. Ho rera. Re kopana, re buisana ka liphetoho khoebong, 'me re lumellana ka lethathamo la PBC le matsatsi.
3. Ho itokisa. Sehlopha sa hau se lokisa lintho tsa PBC 'me se koala libuka.
4. Mosebetsi oa tlhahlobo. Re leka libalanse le litransekshene, 'me re botsa lipotso ha re ntse re tsoela pele.
5. Ho phethela. Re hlahloba se fumanoeng, re buisana ka liphetoho life kapa life, 'me re phethela AFS.
6. Tlaleho. Re fana ka tlaleho ea tlhahlobo, 'me moo ho thusang, ka lengolo ho botsamaisi le nang le lintlha tsa ntlafatso.

Matsatsi afe kapa afe a ho kenya litokomane kapa a likopano a amang mokhatlo oa hau a tla netefatsoa le uena nakong ea ho rera. Re sebetsa re khutlela morao ho tloha matsatsing ao e le hore ho be le nako ea tlhahlobo.

Ho sebelisa portal ea bareki bakeng sa likopo tsa litokomane

Portal ea rona ea bareki e boloka likopo le litokomane sebakeng se le seng se sireletsehileng, ho fapana le ho hasana ka li-email.

• Ntho e 'ngoe le e 'ngoe ea PBC e hlaha e le kopo ea tokomane, e nang le tlhaloso le letsatsi la ho qetela.
• U kenya lifaele ka kotloloho kopong eo.
• U ka eketsa ngoloana e khuts'oane, mohlala ho hlalosa phapang kapa ho re ntho e itseng ha e sebetse.
• U ka bona hore na ke likopo life tse ntseng li butsoe, tse rometsoeng kapa tse amohetsoeng.
• Lipotso tse botsoang nakong ea mosebetsi oa tlhahlobo li tla ka sebaka sona seo, kahoo tlaleho ea ts'ebetso e feletse.

Malebela a seng makae: reha lifaele ka ho hlaka, kenya ntho e le 'ngoe kopong e le 'ngoe moo u khonang, 'me u qobe ho romela tokomane eona eo ka email hape. Haeba u sa utloisise seo kopo e se bolelang, botsa ka portal 'me re tla hlalosa.

Ka letsatsi la mosebetsi

Etsa bonnete ba hore motho ea tsebang libuka o fumaneha nakong ea mosebetsi oa tlhahlobo. Likarabo tse potlakileng li boloka tlhahlobo e tsoela pele. Haeba motho oa bohlokoa a tla ba sieo, re bolelle kapele e le hore re ka rera ho latela seo.

Kamora tlhahlobo

Bala lengolo ho botsamaisi 'me le lumellane hore na ke mang ea tla sebetsana le ntlha e 'ngoe le e 'ngoe. Lintlha tse ngata ke liphetoho tse bonolo tsa mokhoa tse etsang hore selemo se tlang se be bonolo.

Sengoloa sena ke tlhahisoleseling e akaretsang, eseng keletso ea botsebi. Ka kopo bua le rona ka litlhoko tse amang mokhatlo oa hau.